Μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών για τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί πλέον νόμο του κράτους, καθώς η Βουλή ψήφισε την Παρασκευή 26 Ιουνίου τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το νέο θεσμικό πλαίσιο φιλοδοξεί να εκσυγχρονίσει τη λειτουργία των Δήμων και των Περιφερειών, να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να συγκεντρώσει σε έναν ενιαίο κώδικα περισσότερες από 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Ο νέος Κώδικας αποτελείται από 774 άρθρα και έξι βασικά βιβλία, τα οποία ρυθμίζουν το σύνολο της λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, από την εκλογή των δημοτικών και περιφερειακών αρχών έως την οικονομική διαχείριση, τις αρμοδιότητες, τη διοίκηση, τη διαφάνεια και τον έλεγχο των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πιο σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο, που θα επιτρέπει ταχύτερες αποφάσεις και αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά το εκλογικό σύστημα. Από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές καταργείται η διαδικασία του δεύτερου γύρου και οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες θα εκλέγονται από την πρώτη Κυριακή μέσω του νέου συστήματος με συμπληρωματική ψήφο.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην ενίσχυση της συμμετοχής, στη μείωση της αποχής και στην ταχύτερη ανάδειξη των νέων δημοτικών και περιφερειακών αρχών. Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση άσκησε έντονη κριτική, υποστηρίζοντας ότι το νέο μοντέλο περιορίζει την αντιπροσωπευτικότητα και ενισχύει τον δημαρχοκεντρικό χαρακτήρα της διοίκησης.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον τρόπο οικονομικής λειτουργίας των Δήμων. Μεταξύ άλλων, θεσπίζεται νέο πλαίσιο για τη διαχείριση των οικονομικών των ΟΤΑ, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2028 τα δημοτικά τέλη θα αποσυνδεθούν από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θα εισπράττονται με νέο τρόπο, μέσω ετήσιας ειδοποίησης προς τους πολίτες, με δυνατότητα τμηματικής εξόφλησης.
Παράλληλα, ο νέος Κώδικας προβλέπει την περαιτέρω ψηφιοποίηση της λειτουργίας των Δήμων και των Περιφερειών, την απλοποίηση διοικητικών διαδικασιών, την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας, καθώς και τη δημιουργία ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας από το Υπουργείο Εσωτερικών, μέσω της οποίας οι υπηρεσίες της αυτοδιοίκησης θα έχουν άμεση πρόσβαση στην ισχύουσα νομοθεσία, στις εγκυκλίους και στις οδηγίες εφαρμογής του νέου πλαισίου.
Με την ψήφιση του νέου Κώδικα ανοίγει πλέον ένα νέο κεφάλαιο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το επόμενο διάστημα αναμένεται η έκδοση των εφαρμοστικών αποφάσεων, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο οι νέες ρυθμίσεις θα επηρεάσουν την καθημερινή λειτουργία των Δήμων, τη λήψη αποφάσεων, αλλά και την προετοιμασία των αυτοδιοικητικών εκλογών των επόμενων ετών.
