Η 24η Ιουλίου 1974 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η κατάρρευση της επταετούς στρατιωτικής δικτατορίας και η επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Παρίσι σηματοδότησαν την έναρξη της Μεταπολίτευσης, της μακροβιότερης περιόδου δημοκρατικής ομαλότητας και πολιτικής σταθερότητας στη χώρα.
Η πτώση του καθεστώτος δεν ήταν αιφνίδια. Ήδη από το 1973 η δικτατορία αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, καθώς η οικονομική δυσπραγία, η διεθνής απομόνωση και η αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια είχαν κλονίσει την ισχύ της. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του ίδιου έτους αποκάλυψε τα αδιέξοδα του καθεστώτος, ενώ η ανατροπή του Γεωργίου Παπαδόπουλου από τον Δημήτριο Ιωαννίδη οδήγησε σε ακόμη μεγαλύτερη πολιτική αστάθεια.
Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε το πραξικόπημα κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην Κύπρο στις 15 Ιουλίου 1974, το οποίο άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή στο νησί στις 20 Ιουλίου. Η εθνική κρίση που ακολούθησε επιτάχυνε την κατάρρευση της χούντας και οδήγησε την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων στην απόφαση να παραδώσει την εξουσία στους πολιτικούς.
Το απόγευμα της 23ης Ιουλίου ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης, συγκάλεσε σύσκεψη με κορυφαίους πολιτικούς της εποχής και τους αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων. Παρότι αρχικά εξετάστηκε η ανάθεση της πρωθυπουργίας στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τελικά αποφασίστηκε να κληθεί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος βρισκόταν αυτοεξόριστος στο Παρίσι από το 1963.
Με τη συνδρομή του Γάλλου Προέδρου Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εσταίν, ο Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα με το γαλλικό προεδρικό αεροσκάφος. Στις 2 τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, όπου χιλιάδες πολίτες είχαν συγκεντρωθεί για να υποδεχθούν την ιστορική επιστροφή του. Λίγες ώρες αργότερα, στις 4 τα ξημερώματα, ορκίστηκε πρωθυπουργός ενώπιον του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ και σχημάτισε την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.
Η νέα κυβέρνηση ανέλαβε το δύσκολο έργο της αποκατάστασης της δημοκρατικής νομιμότητας, ενώ παράλληλα διαχειριζόταν την κρίσιμη κατάσταση στην Κύπρο. Μέσα στους επόμενους μήνες καταργήθηκαν τα βασικά νομοθετήματα της δικτατορίας, απελευθερώθηκαν οι πολιτικοί κρατούμενοι, προκηρύχθηκαν ελεύθερες εκλογές και τέθηκαν οι βάσεις για το Σύνταγμα του 1975, το οποίο κατοχύρωσε το νέο δημοκρατικό πολίτευμα.
Πενήντα δύο χρόνια μετά, η 24η Ιουλίου παραμένει σύμβολο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας και της επιστροφής των πολιτικών ελευθεριών. Η επέτειος δεν αποτελεί μόνο μια ιστορική αναφορά, αλλά και μια διαρκή υπενθύμιση της αξίας των δημοκρατικών θεσμών, της πολιτικής σταθερότητας και της ανάγκης διαρκούς υπεράσπισής τους.
