Στη Βουλή κατατέθηκε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα νομοθέτημα που φιλοδοξεί να εκσυγχρονίσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας. Η συζήτησή του αναμένεται να ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, ενώ στόχος της κυβέρνησης είναι να οδηγηθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια εντός του Ιουνίου.
Όπως επισημαίνει το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει και κωδικοποιεί σχεδόν 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις που αφορούν τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και σύγχρονο πλαίσιο κανόνων για δήμους και περιφέρειες.
Κεντρικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι η απλοποίηση των διαδικασιών, η ενίσχυση της διαφάνειας, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων που εισάγονται περιλαμβάνεται η θεσμοθέτηση ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για τις περιφέρειες, οι οποίες μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με ένα σύνθετο πλέγμα διατάξεων που προέρχονταν από διαφορετικά διοικητικά μοντέλα. Παράλληλα, επιχειρείται η εξάλειψη των επικαλύψεων αρμοδιοτήτων που συχνά προκαλούσαν καθυστερήσεις και δυσλειτουργίες στη δημόσια διοίκηση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συμμετοχή των πολιτών στα τοπικά ζητήματα, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία, ενώ αναβαθμίζεται και ο θεσμός των Συμβουλίων Νέων με νέες διαδικασίες εκλογής και λειτουργίας.
Ο νέος Κώδικας ενισχύει επίσης τους μηχανισμούς διαφάνειας και λογοδοσίας, μέσα από την υποχρεωτική δημοσιοποίηση αποφάσεων, τη διεύρυνση της χρήσης ψηφιακών μέσων και την ενίσχυση των ελεγκτικών διαδικασιών. Παράλληλα, επανακαθορίζονται οι αρμοδιότητες των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης, με στόχο την αποτελεσματικότερη λειτουργία δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, επιτροπών και συμβουλευτικών οργάνων.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον τομέα των οικονομικών υπηρεσιών των ΟΤΑ, με στόχο τη διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων και την αποφυγή ερμηνειών που δημιουργούν ασάφειες ή διοικητικά προβλήματα.
Παράλληλα, θεσπίζεται ένα νέο σύστημα ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων της αυτοδιοίκησης, το οποίο θα βασίζεται στη λειτουργία ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και στην Αυτοτελή Υπηρεσία Ελέγχου Νομιμότητας ΟΤΑ.
Ο Κώδικας περιλαμβάνει ακόμη διατάξεις που αποσαφηνίζουν το καθεστώς των αιρετών, ρυθμίζοντας ζητήματα που αφορούν τις αποδοχές, τα έξοδα παράστασης, τις άδειες και την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για αλλαγή του εκλογικού συστήματος στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς καταργείται ο δεύτερος γύρος των αυτοδιοικητικών εκλογών, ενώ εισάγεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα με την παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου.
Τέλος, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης αποτελεί βασικό πυλώνα της μεταρρύθμισης, με την ανάπτυξη νέων ηλεκτρονικών εφαρμογών που θα διευκολύνουν τόσο τη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων όσο και την καθημερινή επικοινωνία τους με τις δημοτικές και περιφερειακές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί μια συνολική θεσμική παρέμβαση που στοχεύει στη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου, αποτελεσματικού και διαφανούς μοντέλου διοίκησης, με επίκεντρο τον πολίτη και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
